Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Πού βρίσκεται η Μέση Γη;

Το ερευνητικό πρόγραμμα για τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, η μεγαλύτερη διεθνής έρευνα κοινού που επιχειρήθηκε ποτέ, είναι μια προσπάθεια διερεύνησης των αντιδράσεων των θεατών από ολόκληρο τον κόσμο στο τρίτο και τελευταίο μέρος της τριλογίας. Στην Ελλάδα το πρόγραμμα παρουσιάστηκε σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο, και παρακάτω η ερευνητική ομάδα εξηγεί με δικά της λόγια τι επιδιώκει.

Σπάνια ακούγεται η φωνή των θεατών. Είμαστε ερευνητές από πανεπιστήμια όλου του κόσμου και προσπαθούμε να ανατρέψουμε αυτήν την κατάσταση. Κυρίως ενδιαφερόμαστε για το ζήτημα της «φαντασίας». Πολιτικοί, ηθικολόγοι και κριτικοί αναλαμβάνουν συχνά να μας πουν τι είναι καλό και τι κακό. Εμείς θέλουμε να ακούσουμε τη δική σας γνώμη. Θέλουμε να μάθουμε πώς σκέφτεστε εσείς. Τι σας έδωσε ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών; Γιατί θεωρήσατε σημαντικές αυτές τις ταινίες; Τι προσδοκούσατε πηγαίνοντας στον κινηματογράφο;

Η έρευνα δεν έχει εμπορικό χαρακτήρα. Η παραγωγός εταιρεία γνωρίζει την εκπόνηση της έρευνας, δεν έχει όμως καμία σχέση με αυτήν. Γι' αυτό και όταν ολοκληρωθεί η έρευνα θα δημοσιευτούν όλα τα ευρήματα. Είναι η μεγαλύτερη έρευνα της κατηγορίας της που έγινε ποτέ, κι έτσι θα χρειαστεί λίγος χρόνος για να αναλυθούν όλα τα στοιχεία που συγκεντρώνονται.

Γιατί θέλουμε τη γνώμη σας για τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών;

Για πολλούς λόγους.

  • Επειδή γνωρίζουμε ελάχιστα τη σημασία των ταινιών για το κοινό τους. Πολλοί είναι εκείνοι που πρόθυμα μιλούν για λογαριασμό του κοινού και μας λένε τι είναι καλό ή κακό για μας. Αυτό κάνουν και οι κριτικοί του κινηματογράφου. Οι ηθικολόγοι κάθε τόσο διαμαρτύρονται για ό,τι μας ευχαριστεί. Όσοι παριστάνουν τον δάσκαλο ανησυχούν για τις «επιπτώσεις» που έχει η ταινία στο κοινό της. Εμείς πάλι είμαστε ερευνητές στον χώρο του κινηματογράφου και προσπαθούμε να αφήσουμε το κοινό να μιλήσει χωρίς μεσολαβητές. Σχεδιάσαμε την έρευνά μας για να σας δώσουμε την ευκαιρία να μιλήσετε εσείς για λογαριασμό σας.
  • Επειδή η φαντασία είναι σπουδαίο πράγμα, αλλά γνωρίζουμε λίγα γι' αυτήν. Σίγουρα θα έχετε ακούσει κι εσείς την έκφραση «δεν είναι παρά φαντασία», δηλαδή κάτι ασήμαντο και κοινότοπο. Δεν πιστεύουμε πως είναι πάντα έτσι. Ούτε και μας πείθουν όσοι θεωρούν τη φαντασία επικίνδυνη, απατηλή, παραπλανητική. Ξέρουμε ότι ο καθένας αντιλαμβάνεται τη φαντασία με τον δικό του τρόπο. Καθένας νιώθει κάτι διαφορετικό για τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. Όμως χωρίς έρευνα δεν γνωρίζουμε τι. Γι' αυτό σχεδιάσαμε αυτή την έρευνα.
  • Επειδή κι εμείς θαυμάζουμε τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. Έχουμε διαβάσει τα βιβλία και, όπως πολύς κόσμος, ενθουσιαστήκαμε όταν μάθαμε πως ετοιμάζεται μια κινηματογραφική τριλογία. Θεωρούμε πως όλες οι ταινίες είναι αξιόλογες. Αλλά με ποιον τρόπο αξιόλογες; Για σας, πού βρίσκεται η δύναμή τους; Από τις κριτικές που διαβάσαμε, τις συζητήσεις στην τηλεόραση αλλά και στον δρόμο, ξέρουμε πως δεν έχουμε όλοι τις ίδιες απόψεις. Σε ορισμένους άρεσαν πολύ και οι τρεις ταινίες. Κάποιοι άλλοι είναι συγκρατημένοι. Ακόμη, κάποιοι απογοητεύτηκαν και σε κάποιους δεν άρεσαν καθόλου. Θέλουμε να καταλάβουμε τον λόγο.

Ποιοι είμαστε;

Είμαστε ερευνητές που εργαζόμαστε σε πανεπιστήμια από 20 χώρες του κόσμου. Την ιδέα την έριξαν ερευνητές ενός πανεπιστημίου της Ουαλίας και ενός άλλου πανεπιστημίου της Νέας Ζηλανδίας. Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών είναι έργο γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο. Μιλάνε και διαφωνούν γι' αυτό άνθρωποι σε χιλιάδες τόπους. Σκεφτήκαμε να αξιοποιήσουμε αυτή τη μοναδική ευκαιρία για να απαντήσουμε ορισμένα σημαντικά ερωτήματα.

Έχουμε ένα έργο με μεγάλη ιστορία και πολύ δημοφιλές. Έχουμε μια υπερπαραγωγή. Έχουμε μια αφήγηση που ξεκίνησε από την Αγγλία, αλλά φαίνεται πως την αγάπησαν και τη θαυμάζουν οι άνθρωποι στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Έχουμε μια ιστορία που μας ζητά να φανταστούμε έναν ολόκληρο κόσμο διαφορετικό από τον δικό μας. Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά για διάφορους ανθρώπους στις διάφορες χώρες; Τι σημαίνει μια τέτοια ταινία για το κοινό της σήμερα; Τι μας αποκαλύπτει για τον ρόλο του κινηματογράφου στη σύγχρονη κοινωνία; Έτσι ξεκίνησε η ιδέα, και ερευνητές από άλλες 18 χώρες αποφάσισαν να συνεργαστούν. Χάρη στο διαδίκτυο, η έρευνα μπορεί να φτάσει σε κάθε χώρα του κόσμου.

Η προσπάθειά μας είναι μόνο ερευνητική· δεν σχεδιάστηκε για να βοηθήσει τους παραγωγούς ή τους διαφημιστές. Δεν θέλουμε όμως να προορίζεται μόνο για το σινάφι μας, να είναι από αυτές τις έρευνες που τις μελετά κανείς μόνο στο πανεπιστήμιο. Θέλουμε να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Γι' αυτό και θα δημοσιευτούν τα ευρήματα αλλά και διάφορες πληροφορίες και υλικά που θα συγκεντρωθούν, ώστε όλοι να έχουν τη δυνατότητα να τα διαβάσουν.

Τα τρία μέρη της έρευνας

  1. 1

    Η υποδοχή της ταινίας

    Μελετάμε πώς διαφημίζεται η ταινία, τι συζητήσεις προκαλεί, ιδιωτικές και δημόσιες, και πώς την αντιμετωπίζει η κριτική σε κάθε χώρα. Μελετάμε τις αφίσες, τα trailers και κάθε άλλη μορφή διαφήμισης, διαβάζουμε εφημερίδες και περιοδικά, ακούμε ραδιόφωνο, παρακολουθούμε τηλεόραση και καταγράφουμε συζητήσεις στον κυβερνοχώρο. Προσπαθούμε να καταλάβουμε πώς χτίζονται οι προσδοκίες του κοινού, δηλαδή οι προσδοκίες μας.

  2. 2

    Το ερωτηματολόγιο

    Ελπίζουμε πολλές χιλιάδες άνθρωποι, απ' όλες τις χώρες του κόσμου, να απαντήσουν, κυρίως μέσω Internet· κάποιοι θα συμπληρώσουν την έντυπη μορφή του. Οι απαντήσεις επεξεργάζονται για κάθε χώρα, για να φανεί πώς διαφέρουν οι αντιδράσεις από τη μία χώρα στην άλλη.

  3. 3

    Οι συμπληρωματικές συνεντεύξεις

    Θα γίνουν συνεντεύξεις με όσους δηλώσουν ότι επιθυμούν να μιλήσουν λίγο περισσότερο με την ομάδα, ώστε να ακουστούν λεπτομερέστερα όσα απαντά κανείς στα γρήγορα σε ένα ερωτηματολόγιο.

Τι θα γίνει με τα αποτελέσματα;

Θα δημοσιευτούν. Η ομάδα σκοπεύει να εκδώσει ένα βιβλίο με τα σημαντικότερα ευρήματα και να ανεβάσει αρκετό υλικό στο Internet. Ακόμη, θα ζητηθεί από τα μεγάλα sites των φίλων του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών να δημοσιεύσουν σχετικές ανακοινώσεις.

Η ομάδα προσπάθησε να μη μιλήσει επιστημονικά. Βέβαια, υπάρχουν τεχνικές λεπτομέρειες στον σχεδιασμό της έρευνας που καθορίζουν τι ρωτάει το ερωτηματολόγιο, γιατί ο στόχος είναι μια καλή έρευνα με αξιόπιστα αποτελέσματα. Έτσι, όποιος διαβάζει τις ερωτήσεις καλείται να απαντήσει ακόμη και αν δεν καταλαβαίνει απόλυτα γιατί ρωτιούνται.